Giới thiệu chuồn chuồn tre

Chuồn chuồn tre Thạch Xá 

Món quà quê làm thức dậy tuổi thơ 

Từ những thân tre xanh mướt, dưới bàn tay khéo léo của người thợ lành nghề từ xã Thạch Xá, huyện Thạch Thất Hà Nội mà nhữngchú chuồn chuồn tre xinh xắn, sống động với nhiều màu sắc hoa văn ra đời, không chỉ là món đồ chơi ngày thơ ấu mà còn trở thành quà lưu niệm cho khách bốn phương.
Làng chuồn chuồn bay

Chạy dọc theo đường đại lộ Thăng Long khoảng 25km từ trung tâm Hà Nội, bạn sẽ thấy ngay biển chỉ vào làng nghệ Thạch Xá tại xóm chùa Tây Phương. Vốn là một làng nghề mây tre đan, chỉ bước tới cổng làng thôi đã ngửi thấy mùi nhựa tre thoang thoảng trong gió, tiếng róc tre sột soạt trong sân mỗi nhà, mùi sơn ngai ngái dậy mùi tạo nên một thứ rất riêng của làng nghề nơi đây.
Nổi tiếng với nghề làm chuồn chuồn tre bậc nhất Hà Nội nên chẳng ngạc nhiên gì khi bạn bị choáng ngợp bởi những sắc màu chuồn chuồn đủ loại, to có, nhỏ có, đủ để khiến ta không rời mắt. Đây chính là vương quốc của chuồn chuồn tre – món đồ chơi thuở nhỏ mà đứa trẻ nào cũng từng mê mẩn.
Kỳ công nghề làm chuồn chuồn tre

Chuồn chuồn tre mà lại có thể sinh động như thật? Chỉ bằng chiếc mỏ nhọn ở phần đầu đã có thể khiến chúng giữ thăng bằng, khẽ chạm vào lại đung đưa sống động như có hồn. Dù cánh to, cánh dài cánh ngắn, chỉ cần đặt lên ngón tay, góc bàn hay một điểm nào đó là chúng có thể tự “đậu”. Đó chính là bí quyết riêng mà chỉ những người làm nghề tại Thạch Xá mới biết để tạo ra sự kỳ diệu ấy.
Nghề làm chuồn chuồn tre cần ở người thợ một sự kiên trì lớn. Nhìn chúng nhỏ thế thôi nhưng để hoàn thiện lại cần tới hơn 10 bước. Từ chặt tre, chia đoạn tới tách nhỏ, khoan đục từng chi tiết, tất cả đều phải khéo léo, cẩn thận nhất.

Từ những thanh tre thô kệch, người thợ tiến hành vót, làm nhẵn, mài bằng giấy nhám. Đôi bàn tay thoăn thoắt vót vót, đục đục và ghép lại một cách khéo léo. Sau đó lại bắt đầu kiểm tra độ cân bằng , vừa làm vừa điều chỉnh liên tục và dính keo cố định các vị trí trên thân. Công sức ấy, tâm huyết ấy không hề nhỏ so với hình dáng nhỏ nhắn của mỗi chú chuồn chuồn khi hoàn thiện.
Tạo hình xong, việc vẽ họa tiết được thực hiện nhờ những mũi kim tiêm bằng sắt được gắn trên các lọ đựng sơn tự chế, người ta bắt đầu mải miết vẽ vẽ, khắc khắc lên đó. để rồi phủ lên một lớp sơn màu. Sơn khô lại tiếp tục vẽ lại trên những họa tiết đã khắc, thêm ánh nhũ để chúng càng lấp lánh hơn trong ánh nắng.

Người ta nói “Chỉ cần nhìn vào họa tiết trên thân là có thể biết được đó là thành quả của gia đình ai trong làng”.

Từ quà tuổi thơ tới món đồ lưu niệm cho khách nước ngoài

Ngày bé, đứa trẻ nào chẳng hào hứng với những chú chuồn chuồn tre đủ màu sắc được bày bán trong những tiệm đồ chơi, ước ao hay đôi lần vòi vĩnh ba me mua cho bằng được chỉ để trưng trong phòng. Ngày ấy mọi thức quà đều bình dị, đọng lại nhiều cảm xúc để giờ khi lớn lên, mỗi lần nhìn thấy hay nghe đâu ba tiếng chuồn chuồn tre, lại thấy trong lòng tràn về những ký ức quá đỗi ngọt ngào.

Chuồn chuồn tre đi vào tâm trí con người như thế, để theo dòng thời gian nó đã trở thành món quà lưu niệm thu hút khách phương xa. Khi người ta đã quá quen với nhịp sống công nghệ, những món đồ hiện đại xa xỉ thì những món quà mang đậm nét văn hóa vùng miền, dân tộc dễ dàng níu họ dừng chân để nhìn ngắm, xuýt xoa và không giấu diếm mong muốn được sở hữu. Chuồn chuồn tre Thạch Xá được xuất hiện trong hầu hết các cửa hàng lưu niệm ở phố phường Hà Nội, được bạn bè quốc tế đón nhận một cách đầy thích thú.

Ngày nay, tại làng nghề Thạch Xá, không còn nhiều hộ theo nghề làm chuồn chuồn tre nữa, nhưng các sản phẩm cung ứng ra thị trường từ những cơ sở gắn bó với nghề ngày càng đa dạng hơn về mẫu mã. Vẫn giữ nguyên được sự tỉ mỉ, khéo léo trong từng cánh chuồn chuồn. Sự phát triển của xã hội không làm mất đi cơ hội “tung cánh” của  chúng, mà còn mở ra một chân trời mới cho làng nghề chuồn chuồn tre Thạch Xá. Trẻ con thành phố vẫn yêu thích chúng, khách nước ngoài ưa chuộng những thứ mang đậm dấu ấn tinh hoa người Việt hay đơn giản hơn, nó đã trở thành món quà cho những người con xa quê, gợi nhớ tuổi thơ và tình cảm quê hương da diết.

Chúng tôi – những nghệ nhân ở vùng quê Thạch Xá sẽ không ngừng gìn giữ và phát triển nghề làm chuồn chuồn tre, để văn hóa Việt sẽ được giữ gìn qua bao thế hệ, để bạn bè quốc tế biết đến như một điều tự hào dân tôc, bên cạnh những sản phẩm tinh hoa như nón lá, áo dài.

(Nguồn: http://chuonchuontre.com)